Tanımlar

AKREDİTASYON NEDİR?

Akreditasyon, ulusal veya uluslar arası kuruluşlar tarafından; laboratuarların, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının yapmış oldukları işin ulusal ve uluslar arası kabul görmüş teknik kriterlere göre uygunluğunun değerlendirilmesi, yeterliliğinin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesidir.

Ülkemizde yetkili akreditasyon kurumu Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK)'dur.

TÜRKAK tarafından verilen akreditasyon belgesi KAPSAM BELGESİ İLE GEÇERLİDİR ! Akreditasyon sertifikasına ek bir belgedir ve kuruluşların hangi konularda ve hangi cihazlarda akredite olduklarını bu alandaki teknik yeterliliklerini gösterir. "Akreditasyon Sertifikası" tek başına geçerli değildir...

AKREDİTASYON SERTİFİKASI KAPSAM BELGESİ İLE GEÇERLİDİR !!!

ISO IEC 17020- ISO IEC 17025 ARASINDAKİ FARK NEDİR?

TÜRKAK kuruluşları gerçekleştirmek istedikleri hizmetlere bağlı olarak farklı standartlarda akredite etmektedir.

ISO IEC 17020 standardı bir sistemin tüm parametrelerinin değerlendirilmesi işlemini kapsamaktadır. Örneğin X-ışını yayan görüntüleme cihazları neticesinde elde edilen görüntüyü etkileyen tüm parametrelerin (kVp, mAs, Hasta Dozu, Odak Boyutu, Masa Hareketi vb.) değerlendirilmesi işlemleri de TÜRKAK tarafından ISO IEC 17020 standardında akredite kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmektedir.

ISO IEC 17025 standardı kullanılan ölçüm cihazlarının referans ölçüm cihazına göre sapma miktarını belirleme işlemini kapsamaktadır. Örneğin hastanelerde kullanılan tansiyon aleti, EKG cihazı, otoklav, termometre vb. biyomedikal cihazların ölçtükleri değerlerin referans ölçüm cihazının tespit ettiği değere göre ne kadar sapma gösterdiğinin belirlenmesi işlemi TÜRKAK tarafından ISO IEC 17025 standardında akredite edilmiş kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmektedir.

KALİTE KONTROL NEDİR?

Sisteme ait parametrelerin tamamının değerlendirilmesi işlemidir. Hastanelerde kullanılan X-ışını yayan görüntüleme cihazları birer ölçüm cihazları olmadığından bu sistemlere uygulanan işlemler "kalite kontrol" olarak adlandırılmaktadır. Kalite kontrol testleri sırasında tüp ve jeneratöre ait tüm testlerin yanı sıra mekanik testler de gerçekleştirilmelidir.

Kalite kontrol testlerini örnekleyecek olursak;

*Cihaz Adı*	*Ölçülecek Test Parametreleri*	Cihaz Adı	*Ölçülecek Test Parametreleri*	Cihaz Adı	*Ölçülecek Test Parametreleri*
Röntgen Cihazı	kVp	Mamografi	Mamografi Cihazının Değerlendirilmesi	Bilgisayarlı Tomografi ( CT )	kVp
	Işınlama süresi		kVp		İç Tarama Pozisyonlama Işığı ve Tarama Düzlemi Uyumu
	Işınlamanın Tekrarlanabilme ve Doğrusallığı		Tüp Çıkışı ve Kararlığı Testi		Koronal ve Sagital Hizalama Işıkları Uyumu
	Tüp çıkışı ve Kararlılığı		Tüp Çıkışının Tekrarlanabilirliği ve Doğrusallığı		Gantry Eğilimi Testi
	Filtrasyon ve Yarı değer Kalınlığı(HVL)		Filtrasyon ve Yarı Değer Kalınlığı (HVL)		Masa Aksiyel Hareketinin Doğruluğu Testi
	Odak nokta boyutu		Yüksek Kontrast Ayırma Gücü Testi		Masa Helikal Hareketinin Doğruluğu
	X-ışın alanı-Işık alanı uyumu (Kolimasyon)		Kolimasyon testi		Masa Uzaklık Gösterici Doğruluğu Testi
	Otomatik Işınlama Kontrolü Testi		Otomatik Işınlama Kontrolü Testi (AEC)		Doz Ölçümü Testi
DSA - Anjio Cihazı	kVp		Ortalama Glandüler Doku Dozu Saptanması Testi		Tüp Çıkışı Testi
	Filtrasyon ve Yarı Değer Kalınlığı (HVL)		Görüntü Kalitesi Testi		Işınlanan Kesit Kalınlığı Testi
	Tüp Çıkışı Testi		Odak Nokta Boyutu Ölçümü		Görüntülenen Kesit Kalınlığı Testi
	Maksimum Işınlama Hızı Testi		Artefakt Değerlendirmesi		CT Numarası Doğrusallığı
	Hasta Giriş Dozu Testi		Ekran Hızı Homojenitesi Testi		Yüksek Kontrast Ayırma Gücü Testi
	Görüntü Güçlendirici Giriş Dozlarının Ölçümü	Floroskopi	kVp		Düşük Kontrast Ayırma Gücü Testi
	Otomatik Parlaklık Kontrolü		Filtrasyon ve Yarı Değer Kalınlığı (HVL)		Gürültü Ölçümü ve CT Numarası Tutarlılığı Testi
	Gri Skala Testi		Max Işınlama hızı testi		CT Homojenitesi Testi
	Görüntüdeki Kusurların ve Bozulmaların Saptanması		Hasta giriş doz hızı ölçümü	Dental Radyografi	kVp
	Yüksek Kontrast Ayırma Gücü Testi		Görüntü Güçlendirici Giriş Dozlarının Ölçümü		Işınlama zamanı
	Alçak Kontrast Ayırma Gücü Testi		Otomatik Parlaklık Kontrolü		Işınlamanın Tekrarlanabilme ve Doğrusallığı
	Kontrast-Ayrıntı Testi		Gri Skala Testi		Tüp çıkışı ve Kararlılığı
	Kolimasyon Testi		Görüntüdeki Kusurların ve Bozulmaların Saptanması		Filtrasyon ve Yarı değer Kalınlığı(HVL)
			Yüksek Kontrast Ayırma Gücü Testi	Ultrason	Görüntü Homojenitesi Testi
			Alçak Kontrast Ayırma Gücü		Algılanabilir Görüntü Derinliği
			Kontrast-Ayrıntı Testi		Uzaklık Doğruluğu Testi
			Kolimasyon Testi		Aksiyel Ayırma Gücü Testi
					Lateral Ayırma Gücü Testi
					Ölü Bölge Testi
					Kistik Yapı Görüntüleme Testi

KALİTE KONTROL TESTLERİNİ KİMLER YAPAR?

Kalite Kontrol Testleri uluslar arası ve ulusal alanda Medikal Fizik alanında yüksek lisans yapmış uzman kişiler tarafından gerçekleştirilir. Bu konuda Uluslar arası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), AAPM (American Association of Physicists in Medicine), ıpem (The Institute of Physics and Engineering in Medicine), Avrupa Birliği (EU) Euratom Directive 97/43 Article 4 (3) ve Türk Radyoloji Derneği Meme Alt Çalışma Grubu 'Mamografide Kalite Standartları'nda Medikal Fizik Uzmanı görevlendirilmiştir.

KALİTE KONTROL TESTLERİ NEDEN GEREKLİDİR?

Kalite kontrol testlerinde amaç sistemin var olan sorunlarının tespit edilmesi ve raporlanması işlemidir. Bu nedenle de X-ışını yayan cihazların kalite kontrol testlerinin yapılması ile cihazlarda var olan sorunlar belirlenmiş olacaktır.

Kalite kontrol testlerini gerçekleştiren kuruluşlar hastanelerdeki teşhis üniteleri, bakım onarım firmaları ise tedavi üniteleri gibi çalışmaktadır. Kalite kontrol testleri gerçekleştirildikten sonra hazırlanan rapor ışında bakım onarım firmaları cihazda gereken düzeltmeleri, ayarları yapmaktadır.

Kalite kontrol testlerinin yılda en az 1 (bir) kez yaptırılması gerekmektedir.

KALİTE KONTROL TESTLERİNİ YAPAN KURULUŞLAR CİHAZIN BAKIM ONARIMINI GERÇEKLEŞTİREBİLİR Mİ?

Gerek TÜRKAK akreditasyon şartları gereği, gerekse etik olarak kalite kontrol testlerini yapan kuruluşların cihaza ait bakım-onarım yapması doğru olmamaktadır. Bu durumun tersi de söz konusudur. Yani bakım onarım yapan firmaların da kalite kontrol testlerini yapması uygun değildir. Çünkü bu kişinin veya kuruluşun kendi yaptığı işi teyit etmesi anlamına gelmektedir ki malumunuz "KİMSE YOĞURDUM EKŞİ DEMEZ !!"

KALİBRASYON NEDİR?

Kalibrasyon doğruluğundan emin olunan (izlenebilirliği sağlanmış) referans ölçüm cihazı ile doğruluğundan emin olunamayan bir ölçüm cihazını mukayese ederek ölçüm sonuçlarını raporlama işlemidir. (www.tse.org.tr)

Kalibrasyon işleminin uygulandığı cihazlara örnek olarak; tansiyon aleti, otoklav, EKG cihazı, flowmetre, hasta başı monitör gibi biyomedikal cihazlar verilebilir.