Radyasyon Güvenliği ve Radyasyondan Korunma
Ülkemizde radyoloji alanında X ışını kullanarak teşhis ve tedavi amacıyla bir çok cihaz kullanılmaktadır. Bu cihazlar, kullandıkları X ışını nedeniyle hastalara kullanım amaçlarına bağlı olarak değişik oranda ışın vermektedir. Radyasyonun tıbbi uygulamaları, toplum için en çok radyasyon dozuna maruz kalınan yapay radyasyon kaynağını oluşturur.
İnsan yapısı radyasyon içerisinde toplum dozuna en büyük katkı radyolojik uygulamalardan gelmektedir. Özellikle girişimsel radyoloji, bilgisayrlı tomografi, mamografi ve floroskopik incelemerle alınan dozlar göz ardı edilemeyecek seviyelere ulaşmıştır. En yüksek radyasyon dozunu tetkiki yapılan hasta almakla birlikte, yapılan tetkik sırasında, tetkik türüne bağlı olarak doktor ve teknisyenlerde radyasyona maruz kalmaktadır. Alınan dozların izin verilen seviyeleri aşmaması için Radyasyon Güvenliği programının uygulanması, hasta ve çalışanlar açısından önemlidir.
Radyasyon Güvenliği ve Radyasyondan Korunmanın birincil amacı ışınlamaların yararlı uygulamalarını gereğinden çok sınırlamadan, insan yapısı iyonize radyasyonun zararlı etkilerine karşı uygun koruma standardı sağlamaktır. Konu ile ilgili olarak Avrupa Birliği Tarafından "Council Directive Euratom 96/29" ile düzenlemeler yapılmış ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu tarafından Temel Güvenlik Kuralları serisi olarak da yapılması gerekenler ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Medikal ışınlamalar için temel Radyasyon Güvenliği ve Radyasyondan Korunma şu üç başlıkta özetlenebilir :
- Tıbbi Işınlamaların Gerekliliği (Justification): Işınlanmanın zararlı sonuçları gözönünde bulundurularak, net bir fayda sağlamayan hiçbir radyasyon uygulamasına izin verilmemesi.
- Doz Sınırlamaları: Bireylerin normal ışınlanmaları, izin verilen tüm ışınlamaların neden olduğu ilgili organ ya da dokudaki eşdeğer doz ile etkin doz, belirtilen yıllık doz sınırlarını aşmaması.
- Radyasyon Korunmasının Optimizasyonu: Tedavi amaçlı tıbbi ışınlamalar hariç, radyasyon ışınlanması gerektiren uygulamalarda bireysel dozların büyüklüğü, ışınlanacak kişilerin sayısı, olası tüm ışınlanmalar için, ekonomik ve sosyal faktörler gözönünde bulundurularak mümkün olan en düşük dozun alınması sağlanması. Tanı amaçlı ışınlamalar, istenen kalitede görüntü elde etmeye yeterli olan ve hastanın en düşük seviyede doz almasını sağlayacak şekilde yapılmalıdır (ALARA: As Low As Reasonably Achievable)